Bileşik Faiz — Einstein'ın "Sekizinci Harika"sı
Bileşik faiz, kazancınızın kazanca dönüştüğü matematiksel güç. Her dönem sonunda elde edilen getiri ana paraya eklenir ve sonraki dönem bu büyümüş tutar üzerinden faiz işler. Sonuçta para zaman içinde katlanarak büyür. Einstein'a atfedilen "sekizinci harika" tanımı buradan gelir.
Formül ve Örnek Hesaplama
A = P × (1 + r/n)^(n×t) formülü kullanılır, burada A gelecek değer, P ana para, r yıllık faiz, n yıllık bileşik dönem sayısı, t yıl sayısıdır. Örnek: 10.000 TL, yıllık %30 faiz, aylık bileşik, 5 yıl → 10.000 × (1 + 0,30/12)^60 = 44.027 TL. Yani 5 yılda parayı 4,4 kat yapmış olursunuz.
Bileşik Faiz vs Basit Faiz
Basit faizde kazanç sadece ana paraya eklenir; bileşik faizde ise birikmiş kazanca da faiz işler. Kısa vadede fark az; ancak uzun vadede (10+ yıl) bileşik faiz basit faizi çok geride bırakır. 10 yılda %30 yıllık oranla 10.000 TL: basit faizde 40.000 TL, bileşik faizde 137.860 TL olur — yaklaşık 3,5 katı fark.
Bileşik Faiz Stratejileri
Bileşik etkiden tam yararlanmak için: (1) Erken başlayın — 20 yaşında başlayan 25'te başlayana oranla 10-20x daha fazla biriktirir, (2) Düzenli ek yatırım yapın (aylık/çeyreklik), (3) Yüksek getirili ama riskli araçlar yerine orta riskli ve istikrarlı ürünleri tercih edin, (4) Uzun vadede kalın — 10+ yıl sürece bileşik büyüme katlanarak hızlanır.
Sık Sorulan Sorular
Bileşik periyodu neden önemli?
Bileşik dönem sayısı arttıkça getiri artar. Yıllık bileşikten aylık bileşiğe geçmek %1-2 ek getiri getirir; günlük bileşik ise marjinal fark yaratır. Uygulamada çoğu mevduat aylık bileşiktir.
Enflasyon bileşik etkiyi azaltır mı?
Evet. Nominal bileşik getiri ile reel bileşik getiri farklıdır. %30 yıllık faiz %50 enflasyon ortamında negatif reel getiri demektir. Gerçek zenginleşme için yıllık enflasyonun üzerinde bileşik getiri gerekir.